HABARI MPYA
HABARI
SIASA
ELIMU
Recent Posts
TBS YASISITIZA VIWANGO KWA BIDHAA ZA NISHATI JADIDIFU
HABARIVIONGOZI WATAKAOSHINDWA KUDHIBITI MIGOGORO YA WAKULIMA NA WAFUGAJI KUCUKULIWA HATUA-PROF.SHEMDOE
L
Na: OWM–TAMISEMI, Nanyumbu – Mtwara
Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu – Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM–TAMISEMI), Mhe. Prof. Riziki Shemdoe amemthibitishia Makamu wa Rais, Mhe. Deogratius Ndejembi kuwa ofisi yake itawachukulia hatua za kinidhamu na kisheria viongozi wa ngazi za msingi katika Mamlaka za Serikali za Mitaa watakaoshindwa kudhibiti uingiaji holela wa mifugo katika maeneo yao ya utawala na kusababisha migogoro kati ya wakulima na wafugaji.
Prof. Shemdoe ametoa ahadi hiyo leo Novemba 12, 2026 akiwa Nanyumbu, alipopewa fursa na Makamu wa Rais Mhe. Ndejembi kueleza kwa wananchi hatua zinazochukuliwa na ofisi yake katika kuzuia migogoro ya wakulima na wafugaji, wakati wa ziara ya kikazi ya Makamu wa Rais yenye lengo la kukagua miradi ya maendeleo na kutoa ufafanuzi wa masuala mbalimbali yanayowahusu wananchi wa wilaya ya Nanyumbu, mkoani Mtwara.
“Mhe. Makamu wa Rais, kama ulivyotuelekeza, tutawachukulia hatua viongozi wote watakaoshindwa kusimamia sheria na taratibu na kusababisha migogoro kati ya wakulima na wafugaji, kuanzia Mwenyekiti wa Kijiji, Mtendaji wa Kijiji, Mtendaji wa Kata mpaka viongozi wa ngazi za juu,” amesisitiza Prof. Shemdoe.
Akizungumzia uwekezaji katika sekta ya elimu, Prof. Shemdoe amesema ujenzi wa Shule ya Mkoa ya Sayansi ya Wasichana ya Mkapa Girls wenye thamani ya Shilingi Bilioni 4 ni uwekezaji wenye manufaa kitaaluma na kiuchumi kwa wananchi, kwani umeshawishi wananchi wa Mangaka, Nanyumbu, kufungua maduka ya vifaa vya shule yaliyowaongezea kipato. Ameongeza kuwa Serikali imepeleka tena Shilingi Milioni 560 Mangaka kwa ajili ya ujenzi wa shule nyingine ya sekondari.
Ameongeza kuwa kwa mwaka huu wa fedha TARURA inaendelea na ujenzi wa barabara ya lami ya Kambuti yenye urefu wa kilomita moja iliyopo Mangaka, na mwaka wa fedha ujao Serikali italeta Shilingi Bilioni 1 kwa ajili ya ujenzi wa barabara ya CCM.
Akieleza kuhusu uwekezaji katika afya ya msingi, Prof. Shemdoe amemshukuru Mhe. Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa ujenzi wa Hospitali ya Wilaya ya Nanyumbu iliyopo Mangaka na kuongeza kuwa kwa mwaka huu wa fedha ameridhia kiasi cha Shilingi Milioni 500 kutumika kwa ajili ya kuongeza wodi itakayoimarisha huduma za kulaza wagonjwa hospitalini hapo.
Makamu wa Rais Mhe. Deogratius Ndejembi ameanza ziara yake ya kikazi mkoani Mtwara leo kwa kukagua na kuweka jiwe la msingi mradi wa maji wa Miji 28 katika chanzo cha mto Ruvuma, Mangaka wilaya ya Nanyumbu, ikiwa ni pamoja na kuzungumza na wananchi wa wilaya za Nanyumbu, Masasi, Tandahimba na Newala.
NATCOM YAWAKILISHA UTAFITI UNAOUNGANISHA KISWAHILI,ISIMU TIBA NA AKILI MNEMBA
HABARIUNGUJA, ZANZIBAR: Tume ya Taifa ya UNESCO ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania imeendelea kuchangia kukuza nafasi ya Kiswahili katika sayansi, afya na teknolojia kupitia uwasilishaji wa utafiti unaochunguza makosa ya kifonolojia kwa watu wenye Afasia ya Broca na Wernicke, kwa kutumia uchimbaji data wa mitandao ya kijamii na mifumo ya Akili Mnemba (AI).
Utafiti huo wenye kichwa “Makosa ya Kifonolojia Kati ya Wagonjwa wa Afasia ya Broca na Wernicke Katika Lugha ya Kiswahili: Uchambuzi wa Kiisimu Tiba kwa Kutumia Uchimbaji Data wa Mitandao ya Kijamii na Mifumo ya Akili Mnemba” uliwasilishwa na Bi. Edelfrida Tibaija, Afisa Programu wa Sekta ya Utamaduni, Tume ya Taifa ya UNESCO, katika Kongamano la 10 la Kimataifa la Kiswahili lililofanyika tarehe 11–12 Novemba 2026, Unguja, Zanzibar.
Makala hiyo iliandaliwa na Bi. Edelfrida kwa kushirikiana na Dkt. Ahmad Yahya Sovu wa Idara ya Lugha na Fasihi, Chuo cha Kumbukumbu ya Mwalimu Nyerere (MNMA), Kampasi ya Kivukoni, Dar es Salaam.
Utafiti huo umechunguza namna Afasia ya Broca na Wernicke zinavyoathiri matamshi ya wazungumzaji wa Kiswahili. Kwa kutumia sampuli ya machapisho 20 kutoka Instagram, pamoja na programu ya Praat, mifumo ya Utambuzi Kiotomatiki wa Usemi (ASR) na Akili Mnemba, utafiti ulibaini kuwa Afasia ya Broca hujitokeza zaidi kwa udondoshaji wa sauti, hasa katika viambishi awali vya nafsi na wakati, huku Afasia ya Wernicke ikihusishwa na ubadilishaji wa sauti na mabadiliko ya mpangilio wa silabi.
Matokeo hayo yanaonesha fursa ya kutumia teknolojia za kisasa katika kupanua tafiti za Isimu Tiba kwa lugha ya Kiswahili. Utafiti unapendekeza kuimarishwa kwa tafiti katika eneo hilo, ushirikiano kati ya wanaisimu na wataalamu wa afya, pamoja na kuendelezwa kwa teknolojia saidizi zinazoweza kusaidia uchambuzi wa changamoto za lugha na mawasiliano.
Kongamano hilo lililoandaliwa na Baraza la Kiswahili la Zanzibar (BAKIZA) lilikuwa jukwaa la kukutanisha wadau, watafiti na wataalamu wa Kiswahili kutoka maeneo mbalimbali ili kujadili maendeleo na matumizi ya lugha hiyo.
Ushiriki wa NATCOM kupitia uwasilishaji huo unaonesha dhamira ya Tume ya kuendeleza Kiswahili kama lugha ya maarifa, utafiti, sayansi na ubunifu, pamoja na kukuza matumizi yake katika ulimwengu wa kidijitali.
DIRA 2050: TANZANIA YATAKA UFADHILI KUIMARISHA KILIMO
HABARI
Pembezoni mwa Mkutano wa 31 wa Nchi wanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi (COP31), unaondelea kufanyika Jijini, Antalya, Uturuki, kwa kipindi cha 9 - 20 Novemba 2026, tarehe 11 Novemba 2026, umefanyika Mkutano wa Wadau wa Sekta ya Kilimo uliolenga katika kuhamasisha ufadhili na uwekezaji wa miradi ya kukabiliana na athari za Mabadiliko ya Tabianchi kwa ajili ya kuimarisha uhimilivu wa sekta ya kilimo.
Mkutano huo uliwakutanisha wawakilishi kutoka Serikalini, taasisi za fedha, sekta binafsi na washirika wa maendeleo duniani kujadili mikakati ya kuongeza upatikanaji wa fedha za miradi ya kukabiliana na athari za Mabadiliko ya Tabianchi katika mifumo ya chakula na kuhakikisha wakulima hasa wanawake na vijana wananufaika na fursa za ufadhili huo.
Akizungumza katika mkutano huo, mwakilishi kutoka Wizara ya Kilimo Bi. Zaninabu T. Sheuya, Mkurugenzi wa Kitengo cha Usimamizi wa Mazingira alisisitiza umuhimu wa ushirikiano kati ya Serikali, sekta binafsi na washirika wa maendeleo katika kuongeza uwekezaji wa kilimo himilivu na dhamira ya Serikali ya kuhakikisha fedha za Mabadiliko ya Tabianchi zinapatikana kwa wingi na kutoa kipaumbele kwa wakulima wanaoathirika moja kwa moja.
Aidha, Bi. Prudence Masako, Mkurugenzi Mkazi wa Taasisi ya CARE Tanzania alitoa wito kwa Wadau kuendelea kuunga mkono juhudi za Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika kuongeza uwekezaji wa miradi ya kukabiliana na athari za Mabadiliko ya Tabianchi yenye matokeo chanya ili kuimarisha usalama wa chakula, kuongeza kipato cha wakulima wadogo ili kuimarisha uchumi endelevu.
Ufadhili wa miradi ya kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi utawezesha kuchochea utekelezaji wa vipaumbele vya Dira 2050 katika sekta ya kilimo kwa kuelekeza rasilimali katika uwekezaji unaochangia maendeleo ya kilimo chenye tija, shindani na himilivu kwa athari za mabadiliko ya tabianchi.
UJUMBE WA WIZARA YA NISHATI MALAWI WAPONGEZA MATUMIZI YA MFUMO WA SCANDA PBPA
Dar es Salaam
Wakala wa Uagizaji wa Mafuta kwa Pamoja (PBPA) umepokea ujumbe kutoka Wizara ya Nishati ya Malawi uliotembelea Wakala huo Novemba 13, 2026, kwa lengo la kujifunza uzoefu wa Tanzania katika matumizi ya Mfumo wa Kielektroniki wa Ufuatiliaji na Udhibiti wa Shughuli za Upakuaji wa Mafuta (SCADA).
Akizungumza jijini Dar es Salaam wakati wa ziara hiyo, Mkurugenzi wa Uendeshaji wa Petroli wa PBPA, Mhandisi Bruno Tarimo, ameeleza namna mfumo huo unavyotumika kufuatilia na kudhibiti mchakato wa upakuaji wa mafuta kutoka kwenye meli kwenda kwenye matanki ya kuhifadhia mafuta katika bandari za Tanzania.
Amebainisha kuwa matumizi ya mfumo wa SCADA yameimarisha usimamizi wa shughuli za upakuaji wa mafuta kwa kuwezesha upatikanaji wa taarifa kwa wakati halisi, kuongeza usahihi wa vipimo na kupunguza uwezekano wa upotevu wa mafuta wakati wa mchakato huo.
Kwa upande wake, Mkurugenzi wa Huduma za Nishati kutoka Wizara ya Nishati ya Malawi, Joseph Kalowekamo, ameipongeza PBPA kwa kuwekeza katika matumizi ya teknolojia hiyo, akieleza kuwa ni hatua muhimu katika kuimarisha ufanisi, uwazi na usimamizi wa shughuli za upakuaji wa mafuta.
Amesema uzoefu walioupata kupitia ziara hiyo utakuwa chachu ya kujifunza na kubaini maeneo ambayo yanaweza kuboreshwa katika usimamizi wa shughuli za mafuta nchini Malawi.
Ziara hiyo ni sehemu ya juhudi za kubadilishana uzoefu na maarifa kati ya Tanzania na Malawi katika sekta ya nishati, hususan matumizi ya teknolojia za kisasa katika kuimarisha usimamizi na ufanisi wa shughuli za mafuta.
![]() |
MASASI KUPATA UMEME WA UHAKIKA BAADA YA KUKAMILIKA KWA MRADI WA SONGEA-TUNDURU -MASASI-MHE NDEJEMBI
NishatiMakamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Deogratius Ndejembi, amewahakikishia wananchi wa Wilaya ya Masasi mkoani Mtwara kuwa changamoto ya kukatika kwa umeme, hususan nyakati za jioni, itapatiwa ufumbuzi kupitia kukamilika kwa Mradi wa Kusafirisha Umeme wa Songea–Tunduru–Masasi.
Ameyasema hayo Novemba 12, 2026, wakati wa ziara yake wilayani humo ambapo ameeleza kuwa anatambua changamoto ya kukatika kwa umeme inayosababishwa na kushuka kwa kiwango cha volteji, akibainisha kuwa Serikali inaendelea kuchukua hatua za kutatua changamoto hiyo.
Aidha, amesema Serikali imechukua hatua dhidi ya Mkandarasi aliyekuwa akitekeleza mradi wa umeme kutoka Tunduru kutokana na kuchelewesha utekelezaji wake.
Ameongeza kuwa TANESCO imebadilisha wasimamizi wa mradi huo kwa kuweka timu mpya ili kuongeza kasi ya utekelezaji na kuhakikisha mradi unakamilika kwa wakati.
Amesisitiza kuwa dhamira ya Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, ni kuhakikisha wananchi wanapata huduma ya umeme wa uhakika na endelevu.
DKT.MWIGULU:WANAMICHEZO KUWENI MFANO WA MALEZI BORA
michezo*_▪ Azitaka taasisi kutekeleza maelekezo ya Rais kuhusu michezo mahali pa kazi_*
*_▪ Asisitiza uadilifu na ushiriki wa watu wenye ulemavu_*
WAZIRI MKUU, Dkt. Mwigulu Nchemba, amewataka wanamichezo kutumia ushawishi wao kuhimiza malezi bora kwa vijana na kuwa mfano katika kulinda maadili ya jamii.
“Wanamichezo mara zote ni watu wenye kauli kubwa. Ni watu wenye sauti inayosikika. Tuendelee kuwa sauti ya malezi kwenye nchi yetu,” amesema.
Dkt. Mwigulu ametoa wito huo leo (Alhamisi, Novemba 12, 2026), akimwakilisha Makamu wa Rais, Mheshimiwa Deogratius John Ndejembi, katika ufunguzi wa mashindano ya 56 ya Shirikisho la Michezo la Mashirika ya Umma, Taasisi na Makampuni Binafsi Tanzania (SHIMMUTA), katika Uwanja wa Jamhuri, Morogoro.
Amesema jamii haipaswi kufumbia macho mmomonyoko wa maadili kwa kudhani kuwa unawahusu watu au familia nyingine pekee, kwani athari zake zinaweza kuenea na kulikumba Taifa.
Amewataka wanamichezo kupaza sauti kuhimiza mambo mema, kama jamii ilivyoshirikiana kupambana na matumizi ya dawa za kulevya.
Katika hatua nyingine, Waziri Mkuu amezitaka taasisi kutekeleza maelekezo ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kuhusu kushirikiana na mashirikisho kama SHIMMUTA ili kuwawezesha wafanyakazi kushiriki michezo mahali pa kazi.
Amesisitiza umuhimu wa kufanya mazoezi mara kwa mara na kuyafanya sehemu ya maisha, badala ya kuyaona kama adhabu.
Kuhusu uendeshaji wa mashindano, Dkt. Mwigulu amewataka viongozi wa taasisi na timu kuhakikisha wanawasilisha majina ya washiriki wanaokidhi vigezo, ili ushindi unaopatikana uwe wa haki.
Pia, ameutaka uongozi wa SHIMMUTA kuimarisha uwazi na uwajibikaji katika maandalizi na uhakiki wa washiriki, pamoja na kuweka mazingira yanayowezesha wanawake, wanaume na watu wenye ulemavu kushiriki kwa kuzingatia kanuni za michezo.
Amewataka wanamichezo kuheshimu waamuzi na washindani wao, kuzingatia kanuni na kuepuka vurugu, ubaguzi na udanganyifu.
“Timu yako ikifungwa mara hii, wewe omba uzima ije SHIMMUTA nyingine,” amesema, akisisitiza kuwa kushindwa kusiwe sababu ya kuvunja umoja na undugu.
Akizungumzia maandalizi ya AFCON 2027, Waziri Mkuu amewataka Watanzania, hususan watoa huduma, kuwa wakarimu kwa wageni na kutunza miundombinu ya michezo ili iendelee kutumika baada ya mashindano hayo.
Awali, Mwenyekiti wa SHIMMUTA, Marcel Bituro, amesema mashindano hayo yanalenga kuimarisha afya, mshikamano na tija mahali pa kazi. Pia, ameomba wadau kuunga mkono shirikisho hilo kupitia udhamini wa muda mrefu.
TANZANIA YAUNGA MKONO MAAZIMIO YA SADC KUKABILIANA NA MAAFA YA EL NINO
HABARITADB YACHOCHEA ZAIDI YA DOLA MILIONI 300 SEKTA YA KILIMO
HABARIWIZARA YA MALIASILI NA UTALII YARATIBU UPIMAJI MACHO KWA WATUMISHI, YASISITIZA AFYA NI MTAJI
HABARINATCOM YASISITIZA UHIFADHI ENDELEVU WA HIFADHI YA BIOSPHERE YA RUMAKI
Tume ya Taifa ya UNESCO (NATCOM) imesisitiza umuhimu wa kuimarisha usimamizi shirikishi wa Hifadhi ya Biosphere ya Rufiji-Mafia-Kilwa-Kibiti (RUMAKI), kwa kuzingatia uwiano kati ya uhifadhi wa bioanuwai, maendeleo endelevu ya jamii na matumizi endelevu ya rasilimali za bahari na pwani.
Hayo yameelezwa na Naibu Katibu Mtendaji wa Programu wa Tume ya Taifa ya UNESCO, Dkt. Khamis Khalid Said, wakati wa kufungua rasmi Kikao cha Kitaalamu cha Kuhakiki Rasimu ya Mpango Mkuu wa Usimamizi (GMP) wa Hifadhi ya Biosphere ya RUMAKI kilichofanyika katika Ukumbi wa TUJIWAKI, Kilwa Masoko, Wilaya ya Kilwa, Mkoa wa Lindi.
Kikao hiki kinalenga kupitia na kuboresha rasimu ya mpango huo ili kuhakikisha unazingatia changamoto zinazokabili mifumo ikolojia ya bahari na pwani, zikiwemo athari za mabadiliko ya tabianchi, uvuvi uliokithiri na uharibifu wa makazi ya viumbe vya baharini.
Mpango huo unalenga kulinda mifumo muhimu ya ikolojia, ikiwemo misitu ya mikoko, miamba ya matumbawe na maeneo ya kutagia mayai ya kasa, sambamba na kuimarisha maisha ya jamii za pwani kupitia uvuvi endelevu, utalii wa kiikolojia na ufugaji endelevu wa viumbe vya majini.
Kupitia Mpango wa UNESCO wa Binadamu na Hifadhi Hai (MAB), NATCOM inaendelea kuratibu na kusimamia juhudi za kuunganisha uhifadhi wa bioanuwai, utafiti wa kisayansi na maendeleo endelevu, kwa kuhakikisha kuwa uhifadhi wa mazingira unaenda sambamba na ustawi wa jamii na vizazi vijavyo.
Uhifadhi wa mazingira ni uwekezaji katika maisha ya sasa na mustakabali wa vizazi vijavyo.
#UNESCOTanzania #RUMAKI #MABProgramme #Biodiversity #SustainableDevelopment
RUKWA MBIONI KUNUFAIKA NA UMEME WA GRIDI YA TAIFA BAADA YA KUKAMILIKA KWA MRADI WA TAZA
HABARI📌 Utekelezaji Mradi wa TAZA wafikia asilimia 95
📌 Ili kuukamilisha mradi kutakuwa na katizo la muda la umeme Novemba 14 na 15 katika baadhi ya maeneo ya Kanda ya Kaskazini, Magharibi na Ziwa.
Na Mwandishi Wetu, Dodoma
Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO) limefikia hatua muhimu katika utekelezaji wa Mradi wa Usafirishaji Umeme wa Tanzania na Zambia (TAZA), ambao sasa umefikia asilimia 95 ya utekelezaji na unatarajiwa kuiwezesha Rukwa kuunganishwa na gridi ya Taifa ifikapo Desemba 5, 2026, hatua itakayoboresha upatikanaji na uhakika wa huduma ya umeme mkoani humo.
Mradi huo utaiwezesha Rukwa kuacha kutegemea umeme kutoka Zambia na badala yake kupata umeme kupitia gridi ya Taifa ya Tanzania. Hatua hiyo ni muhimu katika kuimarisha usalama wa upatikanaji wa nishati, kuunga mkono ukuaji wa shughuli za kiuchumi na kijamii na kufungua fursa zaidi za maendeleo kwa wananchi na wawekezaji.
Ili kufanikisha hatua za mwisho za mradi huo, TANESCO imetangaza kuwapo kwa katizo la muda la umeme Novemba 14 na 15, 2026, katika baadhi ya maeneo ya Kanda ya Kaskazini, Magharibi na Ziwa, kuanzia saa 12:30 asubuhi hadi saa 11:30 jioni kwa kila siku.
Akizungumza na waandishi wa habari jijini Dodoma leo, Novemba 12, 2026, Naibu Mkurugenzi Mtendaji wa Usambazaji Umeme, Mhandisi Timothy Mgaya, amesema katizo hilo ni sehemu ya maandalizi ya kitaalamu yanayohitajika ili kuwezesha mkandarasi kukamilisha kazi zilizobaki na kuiweka miundombinu katika hali ya utayari wa kuanza kutumika.
“Kazi ilipofikia inatulazimu kuzima umeme kwa siku ya Jumamosi na Jumapili katika mikoa ya Kanda ya Kaskazini, Kanda ya Magharibi na Kanda ya Ziwa ili kumruhusu mkandarasi kumalizia kazi,” amesema Mhandisi Mgaya.
Mikoa itakayoathirika na katizo hilo ni Singida, Manyara, Arusha, Kigoma, Kagera, Tabora, Shinyanga, Simiyu, Geita, Mwanza na Mara.
Ameongeza kuwa TANESCO imejipanga kuhakikisha kuwa taarifa kwa wateja wake zinawafikia wateja wake na kazi hizo zinakamilika ndani ya muda uliopangwa ili kupunguza usumbufu kwa wananchi na kurejesha huduma kwa wakati.
Akifafanua manufaa ya mradi huo, Meneja wa Mradi wa TAZA, Mhandisi Deogratius Nyamtumbaga, amesema kukamilika kwa mradi kutaiwezesha Rukwa kupata umeme kutoka katika gridi ya Taifa ya Tanzania badala ya kutegemea umeme unaotoka Zambia kama ilivyo sasa.
“Hadi kufikia Desemba 5, 2026, Mkoa wa Rukwa utakuwa umeunganishwa kwenye gridi ya Taifa,” amesema Mhandisi Nyamtumbaga.
Mradi wa TAZA unahusisha ujenzi wa njia ya kusafirisha umeme wa msongo wa kilovolti 400 kutoka Iringa hadi Sumbawanga mkoani Rukwa. Miundombinu hiyo itaongeza uwezo wa usafirishaji wa umeme na kuimarisha mfumo wa usambazaji wa nishati nchini.
Kukamilika kwa mradi huo ni hatua muhimu katika kuimarisha miundombinu ya nishati nchini, kuongeza uhakika wa upatikanaji wa umeme na kuweka mazingira bora ya uwekezaji, uzalishaji na ukuaji wa uchumi.





















































